Iraka ambargo ne getirir, ne götürür?

MGK, Kuzey Iraka ambargo uygulanması ve ekonomik alanda Irakın tecrit edilmesi hususunda tavsiye kararı aldı. Peki bu karar ne getirir ne götürür? 07/11/2007 Sami USLUnun yazısı... Milli Güvenlik Kurulu, Kuzey Iraka ambargo uygulanması ve ekonomik alanda Irakın tecrit edilmesi hususunda tavsiye kararı aldı. Bu bağlamda, verilen elektriğin kesilmesi, Habur Sınır Kapısının kapatılması, Türk müteşebbislerin bölgedeki yatırımlarının durdurulması gündemde. En baştan söyleyeyim ki, Iraka ticaret ambargosu, her yönüyle bir hata olacaktır. Çünkü, ticaret ne bir sadaka, ne bahşiş ne de lütuf veya ihsandır. Ticaret en basit tanımla, bir değiş tokuştur. Mübadele konusu genellikle para ile mal veya hizmettir. Bazen mal ile mal, mal ile hizmet veya hizmet ile hizmet takas edilir. Farklı tarifleri olsa da, ticaret mutlaka iki şeyin taraflar arasında alınıp verilmesidir. Uygarlık ticaret sayesinde meydana gelmiştir ve uygarlığın sürmesi ticaretin devamına bağlıdır. Bunun sebebi pek basit; bugüne kadar hiçbir ülke veya devlet kendisinin ve halkının gereksindiği mal ve hizmetlerin hepsini üretemedi ve üretemez de. Dünya tarihinde bunun tek bir istisnası dahi yoktur. Öyleyse, ticaret uluslararası ilişkilerde en kaçınılmaz, en yararlı münasebet biçimidir. Arap kültüründe ticaretin kutsal sayılması işte bundandır. Ticarette satıcı konumundaki şahıs, şirket veya ülkeler, ihtiyacın üzerindeki üretimini satar. Alıcı ise, yeteri kadar sahip olmadığı malları para karşılığında satın alır. Nitekim, Türkiye Iraktan ihtiyacı olan petrolü alırken, bu ülkeye onların ihtiyacı olan tüketim maddeleri satıyor. Ambargo ise, ticaretin engellenmesine yol açan negatif bir tavırdır. Esas olarak, ambargo, bir ülke veya çok sayıda ülke tarafından başka bir ülkeye uygulanan kısıtlamalardır. Amaç, hedef alınan ülkenin istenilen bir davranışta bulunmasını sağlamak veya belli bir davranışta bulunmasını engellemektir. Ambargolar uluslararası ilişkilerde savaş ile barış arasında bir yerdedir. Savaş kadar ağır değildir, ama diplomasinin her türlüsünden serttir. Ambargoların geçmişi çok eskiye dayanır. İlk ambargo Yunan şehir devletlerinden Atina tarafından düşmanlarına uygulanmış ve hasımlarından çok Atinaya zarar vermiştir. 1974 Kıbrıs Harekatından dolayı, ABD, ülkemize tarihin belki de en acımasız, en haksız ambargosunu reva görerek, silah satışını durdurdu. Ama, devletimiz bundan gereken dersi çıkararak, hemen ulusal silah sanayiini geliştirmeye koyuldu. 1980lerde konsolosluk personelinin rehin alınması üzerine; ABD İran üzerine geniş kapsamlı bir ekonomik ve siyasi ambargo başlattıysa da, daha sonra İrana el altından silah satışı yaparak ambargoyu bizzat kendisi kırdı. Acaba, Türkiyenin Kuzey Iraka tatbik edeceği bir ambargo, arzulanan sonuçları verir mi? Bundan çok kuşkuluyum, çünkü... Ambargonun başarı şansı, büyük ölçüde katılımcı ülkelerin sayısına bağlıdır. Uluslararası camianın ortaklaşa uyguladığı bir ambargo, doğallıkla daha etkilidir. Bunun örneği Afganistanı işgal eden Sovyetler Birliğine uygulanan kısıtlamalardır ki, Sovyetlerin Afganistanda yenilgiye uğramasında başlıca amil olmuştur. Türkiyenin ambargosu ise, sadece kendisi tarafından uygulanacağından etkisi ancak sınırlı olabilir. Öte yandan, ambargo sebebiyle Doğu ve Güneydoğulu vatandaşlarımızın ekonomik zarar görmesi kesindir. Yani, PKK meselesinde ABD için kendi ayağına kurşun sıkıyor, diyen Türkiye aynı hatayı kendisi yapmış olacaktır. Zaten, günümüzde alternatifsizlik diye bir mefhum kalmadı. Şöyle ki; küresel ortamda dağıtım kanalları çok çeşitlenmiş, aynı malı satan binlerce üretici ve pazarlamacı ortaya çıkmıştır. İlaveten, her çeşit malı dünyanın her yerine herkesten daha ucuza göndermek için fırsat kollayan Çinin amansız rekabeti ortada. Nihayet, Iraka yapacağımız bir ambargonun en büyük muhtemel sakıncası, hedef aldığı Irakın nankör ve basiretsiz yöneticilerine hiç dokunmaması, fakat sınırın iki yakasında yaşayan ve birisi vatandaşlarımız, diğeri akrabalarımız, kardeşlerimiz dediğimiz insanları maddeten ve manen kayba uğratmasıdır. Hata yapmanın ağır maliyetlere yol açabileceği şu kritik günlerde, diplomasiye son vermek anlamına gelen ambargo gibi kararları farklı yönleriyle ve iki kez düşünmeliyiz. ZAMAN

kaynak: moralhaber & Iraka ambargo ne getirir, ne götürür? okunma sayısı: 17
neteyaz forum | neteyaz haber | neteyaz program indir